به گزارش آوای اقتصاد; براساس آمار، حوادث معدنی پس از حوادث ساختمانی بالاترین آمار تلفات نیروی کار را به خود اختصاص داده و فعالیت در معادن بهعنوان یکی از مشاغل سخت و زیانآور شناخته میشود.
معدن به ناحیهای اطلاق میشود که حاوی ذخایر معدنی است و به سه دسته تعاونی، خصوصی و دولتی تقسیم میشود. معادن دولتی توسط سازمانهای دولتی، شهرداریها و نهادهای انقلابی مدیریت میشوند، در حالی که معادنی که تحت مدیریت افراد یا مؤسسات خصوصی قرار دارند، معادن خصوصی محسوب میشوند. همچنین، معادنی که توسط شرکتهای تعاونی اداره میشوند، بهعنوان معادن تعاونی شناخته میشوند.
معادن در حال بهرهبرداری به معادنی گفته میشود که عملیات استخراج، کانهآرایی و بهدستآوری مواد معدنی قابل فروش در آنها انجام میگیرد.
در حال حاضر، معادن در حال بهرهبرداری کشور شامل استخراج سنگآهن، سنگهای فلزی غیرآهنی، سنگ، شن و ماسه، ذغالسنگ خشک، مواد معدنی شیمیایی، نمک و سایر مواد معدنی هستند که بیشترین میزان استخراج مربوط به معادن سنگ و شن و ماسه است.
بر اساس نتایج یک پژوهش، تعداد معادن در حال بهرهبرداری در سال ۱۴۰۰ به بیش از ۶۰۰۰ معدن رسید و استانهای خراسان رضوی، فارس و سمنان بیشترین تعداد معادن را به خود اختصاص دادهاند. معادن استخراج سنگ، شن و ماسه با ۴۶۳۵ معدن، بیشترین سهم را در این زمینه دارند.
این گزارش نشان میدهد که متوسط تعداد شاغلان در معادن در حال بهرهبرداری کشور در سال ۱۴۰۰ بیش از ۱۳۰ هزار نفر بوده است. از این تعداد، ۲۸ هزار و ۱۵۷ نفر کارگر ساده، ۳۸ هزار و ۲۹۰ نفر کارگر ماهر، ۸۴۷۶ نفر تکنسین، ۹۹۹۷ نفر مهندس و ۲۱ هزار و ۴۰۹ نفر در امور حمل و نقل مشغول به کار بودهاند. همچنین، متوسط تعداد شاغلان غیرتولیدی در بخشهای اداری، مالی و خدماتی بیش از ۲۴ هزار نفر گزارش شده است.
گزارش مرکز آمار و اطلاعات راهبردی وزارت کار نشان میدهد که در سال ۱۳۹۸، بیش از ۹۳۰ معدن دارای واحد بهداشت و ایمنی و محیط زیست بودهاند که نسبت به سال قبل افزایش یافته است. با این حال، تعداد حوادث و افراد حادثهدیده در معادن افزایش یافته است. کارشناسان بر این باورند که روشهای سنتی استخراج معادن عامل این حوادث هستند و استفاده از شرکتهای دانشبنیان میتواند راهکار مؤثری برای بهبود روشها باشد.
احمد میدری، وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی، بر لزوم افزایش حقوق و دستمزد کارگران مشاغل سخت و زیانآور تأکید کرده و از اجرای طرح طبقهبندی مشاغل در این کارگاهها سخن گفت. او اعلام کرد که ۸۵۰ هزار بازنشسته مشاغل سخت و زیانآور در کشور وجود دارد که تنها امتیاز آنها، بازنشستگی پیش از موعد است.
بسیاری از کارشناسان معتقدند که با وجود قوانین، عدم نظارت بر اجرای طرح طبقهبندی باعث شده تا بسیاری از کارگاهها مشمول این طرح نشوند و کارگران با حقوق پایین در کارهای طاقتفرسا مشغول به کار شوند. همچنین، در حال حاضر بیش از ۵۵۰۰ معدن در کشور وجود دارد که حدود ۹۰ درصد آنها در حوزه ذغالسنگ فعالیت میکنند و روشهای استخراج در بیش از ۹۰ درصد این معادن به شکل سنتی و نایمن است. وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی اعلام کرده که آمادگی دارد هر سه ماه یکبار گزارشی در خصوص بهبود ایمنی معادن زغالسنگ ارائه دهد.